2026

वारांची नावे ग्रहांच्या नावावरून ठेवली गेली आहेत: काही महत्त्वाचे शब्द: टीप: बौद्ध परंपरेत ‘वेसाख’ (वैशाख) महिना अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो, कारण याच महिन्यात बुद्धांचा जन्म, संबोधी आणि महापरिनिब्बान झाले होते.

पाली भाषेतील महिने (द्वादस मासा) पाली साहित्यात आणि बौद्ध परंपरेत वापरले जाणारे महिने संस्कृतमधील महिन्यांशी मिळतेजुळते आहेत: क्र. पाली महिना मराठी महिना (साधारण काळ) १ चित्त (Citta) चैत्र (मार्च-एप्रिल) २ वेसाख (Vesākha) वैशाख (एप्रिल-मे) ३ जेठ (Jeṭṭha) ज्येष्ठ (मे-जून) ४ आसाळ्ह (Āsāḷha) आषाढ (जून-जुलै) ५ सावण (Sāvaṇa) श्रावण (जुलै-ऑगस्ट) ६ पोट्टपाद (Poṭṭhapāda) भाद्रपद (ऑगस्ट-सप्टेंबर) ७…

सत्ता, नैतिकता आणि समतेचा मार्ग आजच्या धकाधकीच्या आणि सत्तास्पर्धेने व्यापलेल्या जागतिक राजकारणात जेव्हा आपण ‘शांतता’ आणि ‘न्याय’ या शब्दांचा उच्चार करतो, तेव्हा अडीच हजार वर्षांपूर्वीचे बुद्धांचे विचार आजही तितकेच मार्गदर्शक ठरतात. बुद्ध केवळ एक आध्यात्मिक गुरू नव्हते, तर ते एक महान सामाजिक क्रांतीकारक आणि राजकीय तत्ववेत्तेही होते. सत्तेचे स्वरूप आणि नैतिकता बौद्ध दर्शनानुसार, राजकारण हे…

पाली आणि मराठी भाषांतर ५. केसमुत्तिसुत्तं ६६. एवं मे सुतं – एकं समयं भगवा कोसलेसु चारिकं चरमानो महता भिक्खुसङ्घेन सद्धिं येन केसमुत्तं केसपुत्तं (सी॰ स्या॰ कं॰ पी॰) नाम कालामानं निगमो तदवसरि। अस्सोसुं खो केसमुत्तिया कालामा – ‘‘समणो खलु, भो, गोतमो सक्यपुत्तो सक्यकुला पब्बजितो केसमुत्तं अनुप्पत्तो। तं खो पन भवन्तं गोतमं एवं कल्याणो कित्तिसद्दो अब्भुग्गतो –…